Oszuści zmieniają historie, ale ich metody są podobne. Chcą, żebyś działał szybko, w emocjach i bez sprawdzania. Grają na strachu („stracisz oszczędności”), chciwości („okazja tylko dziś”) albo współczuciu („pomóż, jestem w szpitalu”).
Nie musisz znać wszystkich schematów. Wystarczy, że rozpoznasz kilka powtarzających się sygnałów. Przy każdym znajdziesz link do wyszukiwarki, w której sprawdzisz konkretny numer, firmę lub stronę.
1. Pośpiech i strach
„Twoje konto jest zagrożone”, „za godzinę przepadnie”, „syn miał wypadek”. Presja czasu ma wyłączyć myślenie. Rozłącz się i zadzwoń sam na znany Ci numer. Sprawdź numer telefonu.
2. Prośba o kod BLIK od „znajomego”
Wiadomość na Messengerze lub WhatsAppie: „pożycz, wyślij BLIK-a, oddam jutro”. Konto znajomego mogło zostać przejęte. Zadzwoń do tej osoby, zanim cokolwiek wyślesz. Sprawdź prośbę o BLIK.
3. „Bezpieczne konto” albo nowy numer konta
Bank nigdy nie każe przelewać pieniędzy na „bezpieczne konto”. Podobnie podejrzany jest e-mail od dostawcy z „nowym numerem rachunku”. Potwierdź numer telefonicznie. Sprawdź numer konta.
4. Link w SMS-ie o dopłacie lub zaległości
Dopłata do paczki, nieopłacony rachunek, mandat, „dane straciły ważność”. Link prowadzi do podrobionej strony płatności lub logowania. Nie klikaj, przekaż SMS na 8080. Sprawdź stronę lub link.
5. Cena zbyt dobra, by była prawdziwa
Markowe buty za ułamek ceny, telefon o połowę taniej niż wszędzie indziej. Niska cena to najczęstsza przynęta fałszywych sklepów. Sprawdź sklep internetowy albo sklep z social mediów.
6. Brak danych firmy albo dane się nie zgadzają
Nie ma NIP-u, adresu, nazwy firmy — albo NIP należy do zupełnie innej działalności. Uczciwy sprzedawca nie ukrywa, kim jest. Sprawdź firmę po NIP.
7. Gwarantowany zysk i znana twarz w reklamie
„Zarabiaj bez ryzyka”, reklama ze znanym dziennikarzem lub politykiem, „doradca”, który sam dzwoni. Prawdziwe inwestycje nie gwarantują zysku. Sprawdź platformę inwestycyjną.
8. Płatność wyłącznie w kryptowalutach
Sprzedawca, „inwestycja” albo „praca” wymagają wpłaty w kryptowalucie przez wpłatomat lub giełdę. Takich wpłat praktycznie nie da się cofnąć. Sprawdź adres portfela.
9. Kupujący przysyła link „do odbioru pieniędzy”
Sprzedajesz na portalu ogłoszeniowym, a „kupujący” wysyła link, w którym trzeba podać dane karty, żeby „odebrać płatność”. Żeby dostać pieniądze, nie podajesz danych karty. Sprawdź sprzedawcę lub kupującego.
10. Kaucja przed obejrzeniem mieszkania
Wynajmujący „jest za granicą”, nie może pokazać mieszkania, ale prosi o kaucję, żeby je „zarezerwować”. Nie płać za coś, czego nie widziałeś. Sprawdź wynajmującego.
11. Wpłata, żeby dostać pracę
Praca za „polubienia”, zadania z wpłatą, opłata za szkolenie lub „aktywację konta”. Pracodawca płaci Tobie, nie odwrotnie. Sprawdź ofertę pracy.
12. Internetowa znajomość prosi o pieniądze
Ktoś poznany w sieci szybko wyznaje uczucia, nie chce rozmawiać przez kamerę, a potem pojawia się nagły problem: cło, szpital, bilet. To typowy schemat oszustwa matrymonialnego. Sprawdź osobę.
Widzisz czerwoną flagę? Zrób trzy rzeczy
- Zatrzymaj się — nie płać i nie podawaj kodów.
- Sprawdź dane w wyszukiwarce i w oficjalnych rejestrach.
- Skontaktuj się z osobą lub firmą innym kanałem niż ten, którym przyszła prośba.
Dobrym nawykiem jest też zasada „prześpij się z tym”. Uczciwa oferta poczeka do jutra, a prawdziwy bank czy urząd nie wymaga decyzji w ciągu kilku minut. Jeśli ktoś naciska, żebyś nikomu nic nie mówił, to kolejny sygnał ostrzegawczy — porozmawiaj z bliską osobą.
Pamiętaj: brak zgłoszeń w wyszukiwarce nie jest gwarancją uczciwości. Przy zaliczce dla fachowca sprawdź też wykonawcę. Szczegóły zgłoszeń znajdziesz w rejestrze spraw Legitne.cc, a jeśli już straciłeś pieniądze, zgłoś sprawę w Legitne.cc.