Podałeś przez telefon kod, hasło, dane karty albo zainstalowałeś aplikację, o którą prosił „pracownik banku”? Nie czekaj, aż coś się wydarzy. Poniższa lista jest ułożona według pilności — zacznij od góry.
Minuty 0–5: bank
- Rozłącz się, jeśli rozmowa jeszcze trwa. Nie odbieraj kolejnych telefonów od tej osoby.
- Zadzwoń do banku na numer z karty płatniczej lub z oficjalnej strony. Jeśli możesz, zadzwoń z innego telefonu.
- Powiedz, co podałeś, i poproś o zablokowanie bankowości internetowej i kart. Zapytaj, czy wyszły jakieś przelewy, i poproś o próbę ich zatrzymania.
Wiele banków ma też w aplikacji przycisk do szybkiej blokady karty lub dostępu. Jeśli go znasz — użyj go od razu, a potem zadzwoń.
Co powiedzieć w banku
- kiedy dzwonił oszust i z jakiego numeru,
- co dokładnie podałeś: login, hasło, kod z SMS-a, kod BLIK, dane karty, dane z dowodu,
- czy zainstalowałeś jakąś aplikację lub potwierdziłeś coś w aplikacji banku,
- czy widzisz transakcje, których nie zlecałeś.
Im dokładniej opiszesz sytuację, tym szybciej bank zablokuje to, co trzeba. Poproś o numer zgłoszenia i zapisz go.
Minuty 5–15: telefon i komputer
- Odinstaluj aplikacje, które kazał zainstalować rozmówca (szczególnie do zdalnego dostępu). Jeśli nie wiesz, co zostało zainstalowane, wyłącz internet w urządzeniu.
- Zmień hasła — do bankowości, poczty e-mail i ważnych kont. Rób to z innego, bezpiecznego urządzenia, jeśli to możliwe.
- Jeśli oszust miał dostęp do telefonu, rozważ przywrócenie ustawień fabrycznych — zapytaj o to bank lub serwis.
Minuty 15–30: dane osobowe
- Zastrzeż numer PESEL — najszybciej w aplikacji mObywatel lub przez serwis gov.pl. Można to zrobić też w urzędzie gminy, a w niektórych bankach — w bankowości internetowej. Zastrzeżony PESEL utrudnia wzięcie kredytu na Twoje dane.
- Zastrzeż dowód osobisty, jeśli podałeś jego numer albo wysłałeś zdjęcie — w dowolnym banku (system Dokumenty Zastrzeżone). Jeśli dokument wpadł w niepowołane ręce, możesz go też unieważnić i wyrobić nowy.
- Poinformuj operatora komórkowego, jeśli podejrzewasz, że ktoś może próbować wyrobić duplikat Twojej karty SIM.
Po 30 minutach: zgłoszenia
- Policja — złóż zawiadomienie o oszustwie na dowolnym komisariacie. Zapisz numer, z którego dzwoniono, godzinę i przebieg rozmowy.
- Reklamacja w banku — jeśli zniknęły pieniądze, złóż ją na piśmie i dołącz numer sprawy z policji. W sporze z bankiem pomaga Rzecznik Finansowy.
- CERT Polska — fałszywą stronę lub SMS zgłoś na incydent.cert.pl, a SMS przekaż na numer 8080.
- Numer oszusta — sprawdź go i zgłoś w wyszukiwarce numerów HaloUwaga.
Kolejne dni: obserwuj
- Sprawdzaj historię konta i powiadomienia.
- Sprawdź swój raport kredytowy, czy nie pojawiły się nowe wnioski lub umowy.
- Uważaj na kolejne telefony — oszuści dzwonią ponownie jako „policja” albo „bank”, żeby „pomóc odzyskać pieniądze”. To dalszy ciąg tego samego oszustwa.
Notuj wszystko
Zapisz na kartce lub w telefonie: godzinę rozmowy, numer, z którego dzwoniono, imię i nazwisko, którym przedstawiał się rozmówca, co mówił i co podałeś. Dopisz godziny swoich zgłoszeń i numery spraw. Te notatki bardzo pomogą przy składaniu zawiadomienia i reklamacji, gdy emocje opadną i szczegóły zaczną się zacierać.
To nie Twoja wina
Oszuści są wyszkoleni w wywieraniu presji. Szybka reakcja i zgłoszenie to najlepsze, co możesz teraz zrobić. Mechanizm tych rozmów opisujemy w artykule Oszustwo „na pracownika banku” i podszywanie się pod numery.
Zgłoś sprawę w Legitne.cc — dołączysz do innych osób, do których dzwonił ten sam numer, i razem złożycie zawiadomienie. Pełna lista działań: Co zrobić po oszustwie — poradnik Legitne.info.