Przelałeś pieniądze i już wiesz, że to było oszustwo? Weź głęboki oddech i działaj według listy. Najważniejsza jest pierwsza godzina.
1. Zadzwoń do banku — teraz
Zadzwoń na infolinię z karty lub z aplikacji. Powiedz wprost: „Zostałem oszukany, proszę o próbę zatrzymania przelewu”. Przygotuj:
- datę, godzinę i kwotę przelewu,
- numer konta odbiorcy i tytuł przelewu,
- rodzaj przelewu (zwykły, natychmiastowy, BLIK).
Zwykły przelew wysłany niedawno czasem da się jeszcze zatrzymać. Przelewu natychmiastowego zwykle nie da się cofnąć, ale Twój bank może skontaktować się z bankiem odbiorcy i poprosić o zablokowanie środków, jeśli jeszcze tam są. Zapisz numer zgłoszenia i nazwisko konsultanta.
2. Złóż zawiadomienie na policji
Idź na dowolny komisariat i złóż zawiadomienie o oszustwie (art. 286 Kodeksu karnego). Weź potwierdzenie przelewu, korespondencję z oszustem, zrzuty ekranu ogłoszenia lub strony. Poproś o potwierdzenie przyjęcia zawiadomienia — bank może o nie poprosić. Szczegóły: jak napisać zawiadomienie o oszustwie.
3. Złóż reklamację w banku na piśmie
Po telefonie złóż też pisemną reklamację (w aplikacji, przez bankowość internetową lub w oddziale). Opisz, co się stało, i dołącz numer sprawy z policji. Bank ma ustawowy termin na odpowiedź. Jeśli odpowiedź Cię nie zadowoli, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego.
Ważne rozróżnienie: jeśli ktoś wykonał przelew bez Twojej zgody (np. po przejęciu dostępu do konta), sytuacja prawna jest inna niż wtedy, gdy przelew zleciłeś sam, wprowadzony w błąd. Opisz w reklamacji dokładnie, jak doszło do przelewu. To informacje ogólne, nie porada prawna.
Co napisać w reklamacji
- swoje dane i numer rachunku,
- datę, godzinę, kwotę i numer konta odbiorcy,
- krótki opis: jak skontaktował się z Tobą oszust i co Ci powiedział,
- kiedy zgłosiłeś sprawę telefonicznie i jaki numer zgłoszenia otrzymałeś,
- numer sprawy z policji,
- żądanie: zwrot środków albo podjęcie działań wobec banku odbiorcy.
Zachowaj kopię reklamacji i potwierdzenie jej złożenia.
4. Zabezpiecz konto i dane
- Jeśli podałeś login, hasło lub kody — zmień hasło i poproś bank o blokadę dostępu.
- Jeśli podałeś dane z dowodu lub PESEL — zastrzeż numer PESEL (np. w aplikacji mObywatel) i zastrzeż dokument w banku.
- Sprawdź, czy na Twoje dane nie zawarto nowych umów lub kredytów.
5. Sprawdź, czy nie jesteś sam
Wpisz numer konta odbiorcy w wyszukiwarkę HaloUwaga. Oszuści często używają jednego konta do wielu wyłudzeń. Jeśli inni już je zgłosili, łatwiej wykazać schemat działania, a policja i prokuratura mogą połączyć sprawy.
6. Droga cywilna
Gdy sprawca zostanie ustalony, możesz dochodzić zwrotu pieniędzy także w postępowaniu cywilnym, np. przez wezwanie do zapłaty i pozew (również w e-Sądzie). Różnice między drogą karną a cywilną wyjaśnia poradnik Droga karna i cywilna na Legitne.info. Jeśli kwota jest duża, rozważ pomoc prawnika — zweryfikowane kancelarie znajdziesz w katalogu kancelarii Legitne.cc.
Co dzieje się z Twoim zgłoszeniem
Policja lub prokuratura może zwrócić się do banku o dane właściciela konta i historię operacji. Często okazuje się, że konto założyła inna osoba, tzw. słup, a pieniądze szybko przelano dalej. Dlatego postępowanie może trwać długo. Zachowuj wszystkie pisma i odpowiadaj na wezwania — Twoje zeznania i dowody są ważne także dla innych poszkodowanych.
Uwaga na „odzyskiwaczy”
Po oszustwie często odzywają się osoby lub „firmy”, które obiecują odzyskanie pieniędzy za opłatą z góry. To zwykle kolejne oszustwo. Żadna uczciwa instytucja nie zagwarantuje Ci zwrotu pieniędzy.
Działaj razem z innymi
Zgłoś sprawę w Legitne.cc — jeśli ktoś wpłacił na to samo konto, połączymy Was i możecie złożyć wspólne zawiadomienie. Dlaczego to pomaga, przeczytasz w poradniku Dlaczego warto działać razem.