Ten rodzaj oszustwa dotyka zarówno firmy, jak i osoby prywatne — np. przy płaceniu za remont, wynajem albo kurs. Wiadomość wygląda zwyczajnie, przychodzi od znanego nadawcy i dotyczy prawdziwej transakcji. Różni się tylko numerem konta.
Jak działa podmiana numeru konta
Najczęściej oszust wykorzystuje jeden z trzech sposobów:
- Przejęta skrzynka e-mail — oszust ma dostęp do poczty dostawcy lub klienta, czyta korespondencję i w odpowiednim momencie wysyła fakturę z innym numerem konta.
- Podobny adres e-mail — np. jedna litera różnicy w domenie albo inna końcówka. Na telefonie bardzo łatwo to przeoczyć.
- Zmieniony plik faktury — prawdziwa faktura z podmienionym numerem rachunku, wysłana jako „korekta”.
Wiadomości zwykle mówią o „zmianie banku”, „audycie”, „problemie z kontem” albo „pilnej płatności przed końcem miesiąca”. Czasem proszą, żeby nie dzwonić, bo „księgowa jest na urlopie”.
Sygnały ostrzegawcze
- Informacja o nowym numerze konta przychodzi tylko e-mailem.
- Nowe konto jest w innym banku albo w innym kraju niż dotąd.
- Nadawca nalega na pośpiech albo poufność.
- Adres e-mail lub podpis różni się drobnym szczegółem.
- Nazwa odbiorcy w przelewie nie pasuje do nazwy firmy.
Jak się chronić
- Zadzwoń i potwierdź. Każdą zmianę numeru konta potwierdź telefonicznie, na numer z umowy lub oficjalnej strony — nigdy na numer z tej samej wiadomości.
- Sprawdź białą listę VAT. Jeśli płacisz firmie będącej czynnym podatnikiem VAT, wpisz jej NIP w wykazie podatników VAT i porównaj rachunki. Firmy płacące innym firmom powinny to robić zawsze przy większych kwotach — płatność na konto spoza listy może mieć też skutki podatkowe.
- Sprawdź numer konta w HaloUwaga. Wpisz go w wyszukiwarkę numerów kont — może ktoś już go zgłosił.
- Porównaj ze starymi fakturami. Zmiana banku u stałego kontrahenta zdarza się rzadko.
- Zabezpiecz swoją pocztę. Włącz logowanie dwuetapowe i używaj silnego, osobnego hasła.
Więcej o sprawdzaniu konta: Jak sprawdzić numer konta przed przelewem.
Nie tylko firmy
Podmiana numeru konta zdarza się też osobom prywatnym. Przykładowe sytuacje: wiadomość „od właściciela mieszkania” o nowym koncie do czynszu, e-mail „od szkoły językowej” z nowym rachunkiem do opłaty za kurs, wiadomość „od biura podróży” przed dopłatą za wycieczkę. Zasada jest taka sama: każdą zmianę numeru konta potwierdź telefonicznie albo osobiście, korzystając z kontaktu, który znasz od dawna.
Uważaj też na pliki PDF z fakturami w załącznikach. Nie otwieraj załączników z nieoczekiwanych wiadomości i nie loguj się do poczty przez linki z e-maili — to częsty sposób przejmowania skrzynek.
W firmie: ustal prostą zasadę
Jeśli prowadzisz firmę, wprowadź zasadę: zmiana danych do przelewu wymaga potwierdzenia telefonicznego przez drugą osobę. To jedna z najprostszych i najskuteczniejszych ochron. Poinformuj o niej też swoich kontrahentów — niech wiedzą, że nie zmieniasz konta e-mailem.
Co sprawdzić przed każdym przelewem
- czy nadawca e-maila ma dokładnie ten sam adres co zawsze,
- czy numer konta jest taki sam jak na poprzednich fakturach,
- czy kwota i tytuł zgadzają się z umową,
- czy nazwa odbiorcy w przelewie odpowiada nazwie firmy.
Jeśli choć jedna rzecz budzi wątpliwość — wstrzymaj płatność i zadzwoń.
Twoja skrzynka mogła zostać przejęta?
Jeśli kontrahent mówi, że dostał od Ciebie dziwną fakturę, zmień hasło do poczty, wyloguj wszystkie urządzenia, włącz logowanie dwuetapowe i sprawdź reguły przekazywania wiadomości. Incydent zgłoś na incydent.cert.pl.
Już zapłaciłeś na podmienione konto?
Natychmiast zadzwoń do banku i poproś o próbę zatrzymania przelewu. Zgłoś sprawę na policję i powiadom kontrahenta. Kolejne kroki opisujemy w artykule Przelew na konto oszusta — jak odzyskać pieniądze.
Zgłoś numer konta w Legitne.cc — jeśli ktoś wpłacił na to samo konto, połączymy Was i łatwiej złożycie wspólne zawiadomienie. Jak to zrobić krok po kroku: poradnik na Legitne.info.