Oszustwo to szok. Wiele osób czuje wstyd i odkłada działanie na później — a to właśnie czas jest najważniejszy. Oszuści to zawodowcy i mogą trafić na każdego. Zamiast się obwiniać, przejdź spokojnie przez poniższe kroki.
Pierwsza godzina: zatrzymaj straty
- Zadzwoń do banku. Użyj numeru z karty płatniczej, z aplikacji albo z oficjalnej strony banku. Powiedz, że padłeś ofiarą oszustwa. Poproś o zablokowanie karty i dostępu do bankowości oraz o próbę zatrzymania przelewu.
- Przerwij kontakt z oszustem. Nie odpowiadaj, nie dopłacaj „opłat za odblokowanie” i nie wykonuj żadnych poleceń.
- Usuń aplikacje, które kazał Ci zainstalować, np. do zdalnego pulpitu. Jeśli nie wiesz jak, odłącz urządzenie od internetu i poproś o pomoc zaufaną osobę.
- Zmień hasła — najpierw do poczty e-mail i bankowości, potem do pozostałych kont. Jeśli podejrzewasz, że Twój telefon lub komputer jest zainfekowany, zrób to na innym urządzeniu.
Pierwsze godziny: zabezpiecz swoje dane
Jeśli podałeś numer PESEL, zdjęcie dowodu albo inne dane osobowe, zastrzeż PESEL — w aplikacji mObywatel, w banku lub w urzędzie gminy. Utrudni to wzięcie kredytu na Twoje dane. Dowód osobisty, który oszust widział lub ma jego zdjęcie, możesz zastrzec w banku albo przez serwis dokumentyzastrzezone.pl.
Jeśli oszust przejął Twoje konto w mediach społecznościowych, uprzedź znajomych innym kanałem (telefonem, SMS-em), że nie prosisz ich o pieniądze ani kody BLIK.
Zbierz dowody, zanim znikną
Oszuści szybko usuwają ogłoszenia, profile i strony. Zrób zrzuty ekranu i zapisz:
- potwierdzenia przelewów, numer konta odbiorcy, kwoty i daty,
- całe rozmowy (SMS, Messenger, WhatsApp, e-maile) razem z datami,
- adres strony, ogłoszenia lub profilu,
- numery telefonów, z których dzwoniono, i godziny połączeń.
Nie kasuj wiadomości, nawet jeśli są dla Ciebie przykre. To one są najważniejszym dowodem.
Tego samego dnia: zgłoś sprawę
- Policja. Złóż zawiadomienie o przestępstwie w dowolnej jednostce policji albo w prokuraturze. Weź dokument tożsamości i dowody. Szczegóły: jak zgłosić oszustwo na policję i do banku.
- Bank — na piśmie. Po rozmowie telefonicznej złóż też zgłoszenie lub reklamację w aplikacji, w oddziale albo listem. Zapisz jego numer.
- CERT Polska. Fałszywą stronę lub e-mail zgłoś na incydent.cert.pl, a podejrzany SMS przekaż bezpłatnie na numer 8080. Pomożesz zablokować oszustwo, zanim trafi do kolejnych osób.
- Portal, na którym to się stało. Zgłoś ogłoszenie, profil lub sklep administratorowi serwisu.
Sprawdź, czy nie jesteś jedynym poszkodowanym
Wpisz dane oszusta w wyszukiwarkę: numer konta, numer telefonu albo adres strony. Jeśli inni zgłosili ten sam podmiot, wspólne działanie bywa skuteczniejsze niż pojedyncze zawiadomienia.
Uważaj na drugie oszustwo
Po oszustwie często odzywają się „firmy odzyskujące pieniądze”, „prawnicy” albo „policjanci”, którzy za opłatą obiecują zwrot środków. Zwykle to kolejni oszuści. Policja nie pobiera opłat za prowadzenie sprawy. Jeśli szukasz prawnika, wybieraj ze sprawdzonych źródeł, np. z katalogu zweryfikowanych kancelarii.
Kolejne dni: obserwuj konto i pocztę
Przez kilka tygodni regularnie sprawdzaj historię konta i powiadomienia z banku. Zwracaj uwagę na nieznane przelewy, nowe urządzenia zalogowane do bankowości i wiadomości o kredytach, o które nie wnioskowałeś. Jeśli coś Cię zaniepokoi, od razu dzwoń do banku.
Uważaj też na kolejne telefony i SMS-y. Oszuści, którzy mają Twoje dane, mogą próbować ponownie — np. podając się za bank, który „wyjaśnia sprawę”. Zawsze rozłączaj się i dzwoń sam na znany numer.
Porozmawiaj o tym, co się stało, z kimś bliskim. Wsparcie pomaga przejść przez formalności i zmniejsza ryzyko, że ktoś wykorzysta Twój stres po raz drugi.
Co dalej
Zgłoś sprawę w Legitne.cc — ostrzeżesz innych, a jeśli ten sam podmiot oszukał więcej osób, możecie dołączyć do jednej sprawy i złożyć wspólne zawiadomienie. Pełny plan działania znajdziesz w poradniku co zrobić po oszustwie.